شبکه های مجازی فرصت یا تهدید؟

تندیس اسماعیل نژاد تنها

 

در دنیای معاصر و در کنار تمامی مظاهر جهان مدرن، پیشرفت تکنولوژی و افزایش امکانات ارتباطی یکی از عواملی است که تامل در مورد مصادیق آن در زندگی روز­مره در خور توجه است.

پس از فراگیر شدن اینترنت، رشد روز­افزون گوشی­ های هوشمند و انوع نرم افزارهای ارتباطی امروزه شیوه­ های ارتباطی، دستخوش تغییراتی شگرف شده است.

 

 

در جامعه ایران و فرهنگی که در آن هم رد پای سنت و هم معیار­هایی از مدرنیته به چشم می­ خورد و خانواده هنوز تا حد زیادی منبع جامعه­­ پذیری و تربیت فرزندان است، شبکه ­­های اجتماعی از جمله تلگرام و اینستاگرام که در دنیای امروز جزو پرکاربردترین شبکه ­ها هستند در نگاه اول تهدیدات بزرگی برای جامعه و افراد خانواده خصوصاً جوانان محسوب می ­شوند. در چنین فضایی تنها نگاه ­های آسیب ­شناسانه نسبت به فضای مجازی و شبکه ­های اجتماعی شکل می­ گیرد و دیگر مجالی برای توجه به فرصت ­ها و امکاناتی که فضای مجازی و به طور خاص­ تر شبکه ­های اجتماعی برای افراد فراهم می ­نمایند باقی نمی­ ماند.

در این متن به صورت مختصر به بررسی چند نمونه از فرصت ­ها و کاربردهای فضای مجازی و شبکه ­های اجتماعی می ­پردازیم.

یکی از ویژگی­ های مهم شبکه­ های اجتماعی نوین فرامکانی و فرازمانی بودن این شبکه­ ها می ­باشد، بدین معنا که اطلاعات در این شبکه ­ها بدون در نظر گرفتن مرزهای جغرافیایی و در کمترین زمان ممکن در حال تبادل میان کاربران اینگونه شبکه­ ها می­ باشد. به عبارت ساده اطلاعات دورترین مناطق در کوتاه ترین زمان ممکن در اختیار جمعیت زیادی از افراد کاربر نه فقط قشر خاصی از جامعه قرار می­ گیرد و سطح اگاهی و اطلاعات افراد تا حد زیادی افزایش پیدا می ­کند.

ویژگی بارز دیگر این شبکه ­ها قدرت یافتن گروه­ های اقلیت­ و فرودست در جامعه می ­باشد. در گذشته افراد در موقعیت‌های فرودست فضایی برای تلاش برای رسیدن به جایگاه ایده ­آل خود را نداشتند مگر از طریق رسمی  و قانونی  در حالی که امروزه با وجود شبکه­ های اجتماعی افراد می ­توانند در این فضا افراد قدرتمند را تا حد زیادی به چالش بکشند. برای مثال بیماران در چنین فضایی می‌توانند اشتباهات پزشکان را که در موقعیت فرادست قرار دارند به نقد بگذارند، در مورد معلمان، دانش­ آموزان، کارگران،  کارفرمایان و سایر گروه­ ها نیز به همین نحو می­ باشد.

ویژگی دیگر شبکه­ های مجازی افزایش کاربرد سواد است. در گذشته همه­ ی افرادی که دوره­ های تحصیلی را در مقاطع مختلف طی می­ نمودند دارای سطح خاصی از سواد بودند اما به میزان کمی از مهارت خواندن و نوشتن مگر در موارد شغلی استفاده می ­کردند­­، امروزه به واسطه شبکه ­های اجتماعی همه­ افراد به طور وسیعی از این شبکه­ ها در جهت کاربرد مهارت های سوادی خود (خواندن و نوشتن) استفاده می ­کنند. بیشتر کاربران روزانه اطلاعات زیادی مطالعه می ­کنند و به تولید و نوشتن متن می ­پردازند کاری که تا پیش از این فقط در بخش­ های رسمی صورت می­ گرفت.

کاربرد دیگر شبکه­ های مجازی احیای باهم بودگی در جامعه است که در دنیای جدید تا حد زیادی فراموش شده است. تصور بر این است که فضای مجازی و شبکه ­های اجتماعی فرصت باهم بودن را از افراد سلب نموده است؛ اما در حقیقت این باهم بودن در دنیای جدید تغییر قالب داده  است اگر تا دیروز قهوه ­خانه ­ها­، پارک ­ها­، کافه­ ها و ... محل گفتگو بود امروز انواع گروه های اجتماعی در شبکه­ های اجتماعی محل همدلی ­ها و اتحاد افراد است.

به طور کلی شبکه ­های اجتماعی مانند هر پدیده دیگری در جامعه فرصت ­ها و مضراتی را به همراه دارد و چگونگی برخورد با آن تعیین­ کننده نتیجه امر خواهد بود.

 

 

 


نظرات کاربران
ارسال نظر